K-T Grens

Het Maastrichtien beslaat de laatste 6 miljoen jaar van het Krijt-tijdvak. Hierna gaat het Krijt-tijdvak over in het Tertiair. Deze z.g. Krijt-Tertiair overgang ging gepaard met dramatische gebeurtenissen die een eind maakten aan het Krijt-tijdvak en die zorgden voor één van de grootste “Mass-extincties” (uitstervensgolven) uit de geschiedenis van de aarde. Ongeveer 60 % van alle soorten, waaronder alle Dinosaurussen, Mosasaurussen, Ammonieten en Belemnieten, stierf uit. Daarmee eindigde het Mesozoïcum (Middelste levensperiode) en begon het Cenozoïcum (Nieuwe levensperiode) waarin andere soorten (met name zoogdieren) nieuwe kansen kregen.

Het moment van de overgang van Krijt naar Tertiair valt samen met de wereldwijde afzetting van  een circa 10  centimeter dun laagje klei. Speciale klei, want dit laagje bevat meer dan 100 x zoveel iridium als andere aardlagen. Omdat Iridium wel in grotere hoeveelheden voorkomt in kometen veronderstelt men dat het hoge gehalte in de klei een gevolg is van een komeet inslag. Deze veronderstelling komt overeen met een komeetinslag die ongeveer 65 miljoen jaar geleden insloeg op het schiereiland Yukatan in Mexico.

In verband met een onderzoekje naar het (einde van) Maastrichtien had ik contact over de K-T grens met mede- bergloper Rob Heckers. Even was het stil, toen kwam er een e-mail van Rob: “Kees, prik maar een dag, dan gaan we de K-T grens bekijken in de Geulhemmer groeve. Dat is een ondergrondse kalksteengroeve en zeer waarschijnlijk de enige plaats in Nederland waar de K-T grens te zien is.

Ingang Geulhemmergroeve. Diep in deze groeve is de K-T grens zichtbaar

Op 20 juli is het zover. Na wat voorbereidend werk zoals het afstemmen van agenda ‘s en het verkrijgen van de benodigde vergunningen gaan we onder leiding van onze gids Pierre, bergloper John Knubben (die de groeve geïnventariseerd heeft en er een  gedetailleerde beschrijving van heeft gemaakt) zijn zoon Rob, Rob Heckers en ondergetekende de Geulhemmergroeve in, op zoek naar de K-T grens. De Geulhemmergroeve is een zeer uitgestrekte groeve en hier en daar stoppen we om bijzondere opschriften of mooie “landschappen te bekijken. Er is volop gelegenheid vragen te stellen, over het stelsel, over de blokbrekers, over de wijze van ontginning en nog veel meer. Het duurt dan ook even voordat we ter plaatse zijn.

De plaats waar de K-T grens is ontsloten wordt beschermd door extra hekwerken. Die gaan voor de gelegenheid open. Ik ben erg onder de indruk van het kleilaagje. Ongeveer 10 – 25 cm dun, maar dat laagje staat voor de grote “Mass Extinctie” aan het einde van het Krijt tijdvak.

Op weg naar de K-T grens. Foto Rob Heckers

K-T grens: laagje vette klei, afgezet op het jongste Maastrichtien

De bergloper kijkt vol bewondering naar de K-T grens.  Foto Rob Heckers

Nadat we de K-T grens zover mogelijk hebben gevolgd gaan we weer richting uitgang. We hebben al met al toch zo ‘n 2 ,5 uur doorgebracht in de Geulhemmer groeve.

 

 

 

Kennismaking met de mergelgrotten

Enkele overpeinzingen van een Brabander in Limburg.

Mijn eerste kennismaking met de mergelgrotten dateert alweer van de jaren 60. Als kind logeerde ik bij mijn grootouders aan boord van het binnenvaartschip m.s. Margerant dat 200 ton “Slavante”-mergel kwam laden in Maastricht. Pas veel later zou mij duidelijk worden dat mijn grootouders daarmee een klein beetje medeverantwoordelijk waren voor de afbraak van het gangenstelsel  “Slavante”. Uit die periode zijn me de zomeravonden in Maastricht bijgebleven en het zwemmen in de Maas en niet in de laatste plaats de wandelingen die ik vaak alleen maakte over hellingen van de Sint Pietersberg en langs de randen van de ENCI -groeve. Bij een van die wandelingen kwam ik langs de ingang van het stelsel “Zonneberg” onder de hoeve Zonneberg. Een groot zwart gat, dat op een of andere wijze lonkte. Nog geen hek toentertijd als ik me goed herinner, want ik kon de grot zo inlopen. Ik had geen zaklamp of iets dergelijks bij, hoe kon ik ook weten waar ik uit zou komen. Dus mijn eerste bergwandeling was niet langer dan de uiterste reikwijdte van het daglicht. Spannend….., onheilspellend. Dat waren de gedachten die me zijn bijgebleven.